بنگاه اقتصادی

بنگاه اقتصادی

بنگاه اقتصادی حمل و نقل هوایی Fraport

اگر برای مطالعه مقاله‌های اقتصاد و کارآفرینی وقت گذاشته باشید، یا خبرهای اقتصادی را پیگیری کنید، احتمالاً بارها اصطلاح بنگاه اقتصادی را شنیده‌اید.
اما آیا تا کنون به این نکته توجه کرده‌اید که منظور از بنگاه اقتصادی(۱) چیست و چرا از این اصطلاح استفاده می‌شود؟(۱)

بنگاه اقتصادی، واحد اقتصادی است که در تولید کالا یا خدمت فعالیت می‌کند، اعم از آن که دارای شخصیت حقوقی یا حقیقی باشد
یا شخصیت حقیقی است که با ترکیب عوامل اقتصادی مختلف در تولید کالا یا خدمات فعالیت می‌کند.(۲)

تئوری بنگاه و دیدگاه های سنتی، حداکثر کردن سود را تنها هدف بنگاه های اقتصادی می دانند. فزونی تقاضا بر عرضه کالاها و خدمات در دوران گذشته، ضمن نادیده انگاشتن محدودیت های فعالیت، شرایط مناسبی را برای فروش بیشتر، کسب درآمد و سود بالاتر برای بنگاه ها محقق می ساخت. خواسته های متنوع و گسترده مصرف کنندگان، عدم تکافوی محصولات تولیدی و ارضا نشدن بخشی از تمایلات متقاضیان، محلی برای بحث رقابت در تولید و توجه به کیفیت محصول و خواسته واقعی مشتری در قوه تفکر و مدیریت بنگاه باقی نمی گذاشت و نیازی در این زمینه توسط مدیران احساس نمی شد.(۴)

بنگاه اقتصادیاهداف

هر واحد اقتصادی دارای اهداف خاصی است که برای رسیدن به آنها به فعالیتهای اقتصادی می پردازد. مجموعه فعالیتهای اقتصادی که در محیط بنگاه انجام می شود موجب رویداد اقتصادی یا مالی(۵) می گردد.(۵)

بنگاه های اقتصادی از نظر هدف فعالیت به دو دسته تقسیم می شوند:

واحدهای انتفاعی:

هر واحد اقتصادی که با هدف سود و منفعت مادی تشکیل شود واحد انتفاعی نام دارد.

واحدهای غیر انتفاعی:

هر واحدی را که هدف از تشکیل آن کسب منفعت مادی برای مالکان آن نباشد واحد غیر انتفاعی گویند. واحد های غیر انتفاعی جزء تعریف بنگاه اقتصادی محسوب نمی شود.(۲)

تعریف بنگاه اقتصادی

بنگاه، یک سازمان یا مجموعه از منابع(۲) است که در کنار یکدیگر، محصول (کالا یا خدمت) مشخصی را عرضه و ارائه می‌کنند و آن را با هدف کسب سود اقتصادی، می‌فروشند.
بنگاه با هدف عمر طولانی و فعالیت مستمر کسب و کار تشکیل و تأسیس می‌شود.(۳)

چند نکته در تعریف بنگاه

همان‌طور که در تعریف مشخص شده، بنگاه باید با هدف کسب سود و فروش خدمات تأسیس شده باشد.
بنابراین یک وزارتخانه یا یک سازمان مردم نهاد یا انجمن فرهنگی که محور اصلی آن کسب درآمد اقتصادی نیست، بنگاه محسوب نمی‌شود.
نکته‌ی دیگر این‌که لازم نیست بنگاه شخصیت حقوقی یا صنفی داشته باشد. اگر چند نفر با هم یک فروشگاه کوچک فروش لباس داشته باشند و هیچ‌نوع شخصیت حقوقی متناسب با این فعالیت هم ایجاد نشده باشد، هم‌چنان از نظر اقتصاددان‌ها ما با یک بنگاه اقتصادی مواجه هستیم.(۱)

مالکیت بنگاه اقتصادی

بنگاه های اقتصادی از نظر مالکیت طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به سه بخش تقسیم می شوند:

بخش دولتی:

به طور مستقیم یا غیر مستقیم در مالکیت دولت یا سایر نهادهای عمومی قرار دارند.

بخش تعاونی:

به منظور رفع نیازمندی های مشترک و بهبود وضع اقتصادی و اجتماعی اعضای آن از طریق خریداری، کمک و همکاری متقابل تشکیل شده و در مالکیت اعضا قرار دارند.

بخش خصوصی:

این واحدها به یک یا چند نفر تعلق دارند و متعلق به بخش عمومی نیستند.(۲)

چرا اقتصاددان‌ها اصطلاح بنگاه را دوست دارند؟

اقتصاددان‌ها علاقه دارند از واژه‌ی بنگاه استفاده کنند و این واژه را به صورت گسترده در نوشته‌ها و گفته‌های آن‌ها، می‌خوانید و می‌بینید.
چون اقتصاددان‌ها با این واژه می‌توانند بخش مهمی از اقتصاد را نام‌گذاری کنند و زیر یک سقف قرار دهند.(۱)

نوع فعالیت

بنگاه های اقتصادی از نظر نوع فعالیت به سه دسته تقسیم می شوند:

واحدهای خدماتی:

واحدهایی هستند که خدماتی به مشتریان ارائه می کنند و معمولاً در قبال ارائه خدمات منفعت کسب می کنند.

واحدهای بازرگانی:

به خرید و فروش مواد خام، فراورده ها و کالاها اشتغال دارند.

واحدهای تولیدی:

با استفاده از عوامل تولید به ساخت کالاهای اقتصادی می پردازند.(۲)

بنگاه در مقابل خانوار

نمودار بنگاه و خانوار

مدل دو بخشی اقتصاد

در اقتصاد، بنگاه در مقابل خانوار قرار می‌گیرد. خانوارها منابع خود(۳) را در اختیار بنگاه‌ها قرار می‌دهند و بنگاه‌ها به کمک این منابع، محصول عرضه می‌کنند.
طبیعتاً همان خانوارها، محصول بنگاه‌ها را می‌خرند و برای خرید محصول به بنگاه‌ها پول می‌دهند و بنگاه‌ها هم با آن پول، هزینه‌ی منابعی که از خانوارها دریافت کرده‌اند را پرداخت می‌کنند و به این شکل، چرخ اقتصاد می‌چرخد.
اگر بخواهیم این توضیح را در قالب یک نمودار ترسیم کنیم، به تصویر رو به رو می‌رسیم که به آن مدل دو بخشی اقتصاد گفته می‌شود: (۱)

مفهوم بنگاه های کوچک، متوسط و بزرگ اقتصادی

عوامل مختلفی در تعیین نوع واحد های اقتصادی به اندازه های کوچک، متوسط و بزرگ وجود دارد که از جمله آنها میتوان به تعدد کارکنان، سرمایه بکار گرفته شده، دارایی کل واحد اقتصادی، حجم فروش، ظرفیت در تولید و … اشاره کرد اما مهم ترین و تاثیر گذار ترین معیار تعداد کارکنان آن واحد اقتصادی به شمار می رود.
مفاهیم واحدهای اقتصادی کوچک و متوسط در قوانین کشورهای مختلف، متفاوت است با این حال این بنگاه ها میتوانند به نسبت بنگاه های اقتصادی بزرگ از مزایای بیشتری مانند ایجاد ارزش افزوده، نوآوری، اشتغال آفرینی و … بهره مند گردند.
تعریف بنگاه اقتصادی کوچک و متوسط در سازمان های مختلف، متفاوت است. بنگاه های صنعتی در ایران بر اساس تعداد کارکنان به گروه های ۴۹-۱۰ نفر کارگر، ۹۹-۵۰ نفر کارگر، ۱۴۹-۱۰۰ نفر کارگر و ۱۵۰ نفر کارگر و بیشتر تفکیک شده‌اند که از این میان، سه گروه نخست در زمره بنگاه‌های کوچک و متوسط محسوب شده‌اند.(۶)

“بنگاههای اقتصادی برتر” کشور در سال  ۹۳

۳۰ بنگاه اقتصادی که موفق به دریافت لوح تقدیر پنجمین جشنواره ملی بهره وری کشور شدند که عبارتند از:(۷)

  • ارتباطات سیار ایران
  • پرسال
  • بانک تجارت
  • بیمه پارسیان
  • گروه تولیدی یزد بسپار
  • کویر تایر
  • پتروشیمی پارس
  • امداد خودرو ایران
  • ایساکو
  • کیسون
  • انتقال داده های آسیا تک
  • شیمیایی پارس پامچال
  • موتورسازان تراکتورسازی ایران
  • بهمن موتور
  • سرمایه گذاری پارس آریان
  • سیمان مازندران
  • فرآورده های سیمان شرق
  • شامپو سدر صحت
  • نفت پارس
  • قند اصفهان
  • کارخانجات کاشی و سرامیک سعدی
  • صنعت چوب شمال
  • تولیدی و صنعتی نیک کالا
  • لامپ پارس شهاب
  • نیرو کلر
  • شیمی دارویی داروپخش
  • صنایع نساجی همدانیان
  • معادن منگنز ایران
  • زرین معدن آسیا
  • شیر پاستوریزه پگاه تهران

یاداشت

  1. به انگلیسی: Economic Firm.
  2. منظور از منابع در تعریف بالا، منابع مالی، منابع انسانی، ابزارهای تولید، دانش فنی و هر چه در خدمت تولید کالا و خدمت قابل استفاده باشد، در فهرست منابع قرار می‌گیرد.
  3. اعضای خانواده.
  4. حقوق افراد خانواده.
  5. رویداد‌های اقتصادی یا مالی: وقایعی هستند که با خرید، تولید، توزیع و فروش کالا و ارائه خدمات یا فعالیتهایی مانند وام گرفتن و وام دادن سرو کار دارند. واحدهای اقتصادی برای اتخاذ تصمیمات آگاهانه در مورد رویدادهای مالی از قبیل خرید، فروش و ارائه خدمات نیاز به اطلاعاتی دارند که بخشی از این اطلاعات توسط حسابداران تهیه و ارائه می‌شود.

برچسب ها

اقتصادی, بنگاه, تعریف بنگاه اقتصادی, مالکیت بنگاه اقتصادی, مفهوم بنگاه

نظرات

۲ دیدگاه. ترک جدید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست