اصول و تعریف حسابداری

"<yoastmark

اصول و تعریف حسابداری

مقدمه

حسابداری چیست و تعریف حسابداری کدام است؟ علم حسابداری زبان تجارت خوانده می‌شود و یکی از زیر شاخه‌های رشته‌های مهندسی است ؛چون از طریق تهیه گزارش‌های مالی، اطلاعات لازم را درباره واحدهای اقتصادی در اختیار اشخاص ذی‌نفع و ذی‌علاقه و ذی‌حق قرار می‌دهد. این اشخاص شامل مدیران، صاحبان سرمایه، اعتبار دهندگان، سازمان‌های مالی و اقتصادی دولت و از این قبیل هستند. از منظری دیگر از حسابداری با نام سیستم اطلاعاتی حسابداری Accounting Information System یاد می‌شود که برای پردازش اطلاعات مربوط به رویدادهای مالی مؤثر بر سازمان‌ها و واحدهای تجاری و گزارش اثرات این‌گونه رویدادها به تصمیم‌گیرندگان، طراحی شده‌است. (۳)

در مورد علم حسابداری باید گفت درواقع حسابداری دانشی است که موضوعش فهم رویدادهای مالی و به اعداد تبدیل کردن این ر‏ویدادهاست .حسابداری فن جمع آوری اطلاعات، طبقه بندی آنها، تلخیص و تجزیه و تحلیل و نتیجه گیری از این ‏‏اطلاعات می‌باشد به عبارت دیگر حسابداری یک سیستم است که در آن فرآیند جمع‌آوری، طبقه‌بندی، ثبت، خلاصه کردن ‏‏اطلاعات و تهیه گزارشهای مالی و صورتهای حسابداری در شکل‌ها و مدلهای خاص انجام می‌گیرد تا افراد ‏‏ذینفع درون سازمانی مثل مدیران سازمان و یا برون ‌سازمانی مثل بانک‌ها و … بتوانند از این اطلاعات استفاده کنند. (۱)

حسابداری یک سیستم اطلاعاتی است که با فراهم کردن اطلاعات لازم کمک می کند تا سرمایه گذارها، اعتبار دهندگان، مدیران و دولت نسبت به مسائل اقتصادی بهتر بتوانند تصمیم بگیرند. برای مثال اگر شخصی بخواهد در شرکتی سرمایه گذاری کند، تمایل دارد که وضعیت مالی آن شرکت و یا نتایج عملیات آن شرکت را در طی سالهای قبل بداند. موضوعاتی که بصورت گزارش های مالی توسط حسابداران تهیه می شود.(۵)

به طور خلاصه شناسایی ، اندازه گیری ثبت و گزارش اطلاعات اقتصادی برای استفاده کنندگان به گونه ای که امکان قضاوت و تصمیم گیری آگاهانه را برای آنها فراهم سازد ، حسابداری گفته میشود. (۲)
بیانیه در تشریح این تعریف آورده است بر اساس دیدگاهی جامع، «اطلاعات حسابداری» را می‌توان «اطلاعات اقتصادی» تلقی کرد. (۳)

بیشتر بدانید

به همین دلیل فردی که تحصیلات دانشگاهی ندارد یا با علوم آکادمیک آن آشنایی بیشتر دفتردار است تا حسابدار چرا که گزارش های این دسته از افراد مطابق استاندارد های علمی و آکادمیک نیست و پردازش کافی نمی شود و بیشتر تراز حساب ها می باشد. برای مثال یک به حسابدار تجربی نمی تواند به راحتی بین دارایی کوتاه مدت و بلند مدت تفاوت قائل شود و یا نمی داند که چگونه باید معاملات ارزی را در دفتر ثبت کند. (۱)
گاهی اوقات به اشتباه از مفهوم دفترداری برای تعریف حسابداری استفاده می‌شود؛ درحالیکه دفترداری(۱) بخشی از حسابداری است. (۳) به زبان دیگر باید گفت اشخاص، شرکت ها و دولت ها برای تصمیم گیری در مورد توزیع مناسب منابع مالی نیاز به اطلاعات قابل اتکا دارند که این اطلاعات را به یاری حسابداری می توان به دست آورد. (۱)
گفتنیست همه حسابداران از مجموعه قواعد یکسان تحت عنوان اصول پذیرفته شده حسابداری واستانداردهای حسابداری برای تهیه گزارش‌های مالی(۲) استفاده می‌کنند. (۳)

از سوی دیگر انجام سرمایه گذاری یکی از مواد ضروری و اساسی در فرایند رشد و توسعه ی اقتصادی است و سرمایه گذاران نیز بعد از عرضه ی سرمایه تا حد امکان سعی دارند منابع مالی خود را به سویی سوق دهند که کمترین ریسک و بیشترین بازده را داشته باشد. یعنی به دنبال بر آورد ریسک سرمایه گذاری خواهند بود. این در حالی است که یکی از منابع اساسی برای محاسبه ریسک بازار شرکت ها استفاده از اطلاعات تولید شده سیستم حسابداری است. (۱)

فهرست

  1. جامع ترین و کاملترین جمله در تعریف حسابداری
  2. تاریخچه حسابداری در ایران
  3. مراحل حسابداری
  4. مفاهیم اصلی حسابداری
  5. تعریف سر فصل های مهم حسابداری
    1. دارایی ها
    2. بدهی ها
    3. سرمایه
  6. رابطه اساسی حسابداری
    1. انواع دارایی ها
    2. انواع بدهی ها
  7. تئوری حسابداری
  8. اهداف گزارشگری مالی
  9. ویژگی‌های گزارش‌های مفید مالی
    1. مربوط بودن
    2. اتکاپذیری
    3. قابل مقایسه بودن
    4. قابل فهم بودن
    5. محدودیت‌های اثرگذار بر گزارش‌ها مالی
      1. به موقع بودن
      2. غلبه منافع گزارش به هزینه آن
    6. مفروضات حسابداری
      1. فرض تفکیک موجودیت اقتصادی
      2. فرض دوره مالی
      3. فرض تداوم فعالیت
      4. فرض واحد پول
    7. اصول حسابداری و استانداردها
      1. اصل قیمت تمام شده
      2. اصل تحقق
      3. اصل تطابق هزینه با درآمد
      4. اصل ثبات رویه
      5. اصل ارزیابی اهمیت
    8. ترازنامه
    9. صورتحساب سود و زیان
      1. مفروضات حسابداری۱
      2. اصول حسابداری
      3. میثاقهای محدود کننده ی حسابداری
    10. دفتر روزنامه
    11. دفتر کل
    12. انواع حسابداری
      1. حسابداری صنعتی
      2. حسابداری مالی
      3. حسابداری دولتی
      4. حسابداری مدیریت
      5. حسابداری منابع انسانی
        1. تعریف حسابداری منابع انسانی
  10. آینده یک حسابدار
  11. یادداشت
  12. منابع

جامع ترین و کاملترین جمله در تعریف حسابداری

حسابداری دانشی است که با بکارگیری آن اطلاعات مربوط به معاملات و عملیات مالی و رویدادهای دارای اثر مالی بر یک موسسه، جمع آوری، تجزیه و تحلیل، اندازه گیری، ثبت، طبقه بندی، تجمیع و تلخیص و گزارش می شود. به همین دلیل حسابداری را “زبان تجارت” نامیده اند. پس مسلماً هر چه بهتر این زبان را یاد بگیرید، بهتر می توانید بر وضعیت مالی زندگی خود تسلط داشته باشید. (۴)

تاریخچه حسابداری

ماشین حساب قدیمی پیشرفته به نام Burroughs

تاریخچه حسابداری در ایران

همانند سایر تمدن‌ها در تمدن باستانی ایران نیز حسابداری، گذشته‌ای مفصل و خواندنی دارد. پیشینه حسابداری در ایران به نخستین تمدن‌هایی بر می‌گردد که در این سرزمین پا گرفت و مدارک حسابداری به دست آمده با ۲۵ قرن قدمت، گواه بر پیشرفت این دانش در ایران باستان دارد. در ایران عصر هخامنشی، نظام مالی و پولی جامع و منسجمی برقرار بوده و حساب درآمدها و مخارج حکومت به ریز و به دقت، ثبت و ضبط و نگاهداری می‌شده‌است. حدود سی هزار لوح از بخشی از کاخ جمشید موسوم به خزانه، محل اسناد مالی کاخ‌های مزبور به دست آمده‌است که حکایت از وسعت ثبت اطلاعات مالی آن دوران دارد. تاریخ این لوحها حدود ۴۸۰ سال قبل از میلاد است. یکی از این لوحها که به خط عیلامی است، توسط پروفسور جرج کامرون، مطالعه و خوانده شده‌است و کتاب «اصول حسابداری» ترجمه آن را بازگو می‌کند(۳). (۳)

مراحل حسابداری

به‌طوری‌که از تعریف فن حسابداری بر می‌آید این فن دارای ۴ مرحله می‌باشد:

ثبت فعالیت‌های مالی
طبقه‌بندی اقلام ثبت شده
تلخیص اقلام
تفسیر نتایج حاصله از بررسی اقلام خلاصه شده

مفاهیم اصلی حسابداری

مفاهیمی مثل بدهکار، بستانکار، تجزیه و تحلیل رویدادهای مالی، دفتر(۵) کل، معین، تفضیلی و دفتر(۵) روزنامه از مفاهیم پایه‌ای حسابداری است. (۳)

تعریف سر فصل های مهم حسابداری

دارایی ها

منافع اقتصادی متعلق به یک واحد اقتصادی که انتظار می رود در آینده منفعتی را برای واحد اقتصادی ایجاد نماید. (۲) به عبارت دیگر دارایی در واقع به اموال یا منابع اقتصادی متعلق به یک واحد تجاری اطلاق می‌شود.

در حسابداری برای این که یک قلم بتواند دارایی محسوب شود باید: (الف) منبع اقتصادی باشد یعنی برای واحد تجاری منافع آتی داشته باشد، (ب) در تسلط مالکانه(۶) واحد تجاری باشد و (ج) قابل تبدیل به پول باشد. دارایی‌ها می‌تواند عینی و مشهود باشد مثل زمین، ساختمان، موجودی نقدی و موجودی کالا، یا به صورت حقوق مالی و امتیازات غیرقابل رویت، مثل سرقفلی و مطالبات از اشخاص. دارایی‌ها از نظر ارائه در ترازنامه به گروه‌های متمایزی تقسیم می‌شوند. دو گروه که مورد استفاده بیشتری دارند عبارتند از دارایی‌های جاری و دارایی‌های غیر جاری. دارایی یکی از عناصر اصلی معادله حسابداری و نشان‌دهنده وضعیت مالی واحد انتفاعی است. (۳)

بدهی ها

حقوق مالی اشخاص غیر از مالک نسبت به داراییهای یک واحد اقتصادی را بدهی می گویند.(۲) به عبارت دیگر بدهی عبارت از تعهد انتقال منافع اقتصادی توسط واحد تجاری ناشی از معاملات یا سایر رویدادهای گذشته‌ است. (۳)

سرمایه

حق یا ادعای مالک یا مالکین نسبت به داراییهای یک واحد اقتصادی را سرمایه می گویند. (۲) به زبان ساده تر سرمایه آورده صاحبان سهام (شرکا) جهت تشکیل شرکت می‌باشد؛ که این آورده می‌تواند به صورت وجه نقد یا اموال و اثاثه و ماشین آلات و … باشد. سرمایه عبارت از باقی‌مانده‌ای است که از کسر جمع بدهی‌های واحد تجاری از جمع دارایی‌های آن حاصل می‌شود. (۳)

دارایی ها – بدهی = سرمایه

رابطه اساسی حسابداری

در حسابداری دو طرفه طبق فرض تفکیک شخصیت، واحد تجاری (مثلاً شرکت)، شخصیتی مستقل از صاحبان حقیقی و حقوقی خود دارد. به این شخصیت مستقل، شخصیت حسابداری اطلاق می‌شود. طبق این فرض، تنها رویدادها و مبادلات مالی مؤثر بر واحد تجاری در حسابداری مورد توجه و پردازش قرار می‌گیرد. وضعیت مالی این شخصیت بر اتحاد اساسی حسابداری زیر استوار است:

دارایی ها = بدهی + سرمایه

این اتحاد که به اتحاد ترازنامه هم مشهور است، حاکی از آن است که دارایی‌های واحد تجاری برابر است با مجموع تعهدات آن به اشخاص ثالث و حقوق صاحبان آن.

انواع دارایی ها

نقد و بانک، حسابها و اسناد دریافتنی، موجودی مواد و کالا، پیش پرداختها و سپرده ها، داراییهای ثابت، سرمایه گذاریها

انواع بدهی ها

حسابها و اسناد پرداختنی، تسهیلات دریافتی،ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان (۲)

تئوری حسابداری

علم حسابداری امروزه دارای یک چارچوب نظری است که شامل موارد زیر می‌باشد:

اهداف گزارشگری مالی
خصوصیات کیفی اطلاعات مفید
مفروضات و اصول حسابداری
اجزای گزارش مالی شامل چگونگی نمایش و طبقه‌بندی اطلاعات
اصول و روش‌های محاسبه اطلاعات مالی

اهداف گزارشگری مالیاهداف گزارشگری مالی

گزارش‌های مالی به دو دسته «عمومی» و «با هدف خاص» تقسیم می‌شوند. هدف از گزارش‌های عمومی بیان وضعیت اقتصادی شرکت و سود آوری آن است. مخاطب گزارش‌های عمومی، سهامداران، سرمایه‌گذاران بالقوه، اعتباردهندگان، سازمان‌های آماری اعم از دولتی و غیردولتی، ارگانهایی که با واحد اقتصادی مورد گزارش از نظر فعالیت تجاری رابطه طولی یا عرضی دارند و… می‌باشد. امروزه این اطلاعات در قالب چهار صورت مالی اساسی (ترازنامه، صورت سود و زیان، صورت سود و زیان جامع و صورت جریان وجوه نقد)، یادداشت‌های توضیحی همراه، گزارش حسابرس مبنی بر استاندارد بودن و صحت اطلاعات این گزارش‌ها و همچنین گزارش عملکرد مدیریت به همراه گزارش بازرس قانونی است.

گزارش‌های عمومی باید بتوانند اطلاعاتی در اختیار استفاده‌کنندگان قرار دهند که آن‌ها را درگرفتن تصمیم درست یاری کند و باعث گمراهی و تعبیر غلط نشود. چرا که تنها زمانی منابع مالی به صورت بهینه تخصیص می‌یابند که تخصیص دهندگان اطلاعاتی مربوط و قابل اتکا و به موقع جهت تصمیم‌گیری در اختیار داشته باشند. همچنین گزارش‌ها مالی عمومی در ارزیابی نقش مباشرتی مدیریت نیز مفید است به این مفهوم که آیا مدیریت واحد اقتصادی از منابعی که در اختیار داشته به بهترین نحو استفاده کرده‌است یا خیر.

گزارش‌های با هدف خاص جهت بررسی موارد خاص و برای مصارف خاص تهیه می‌شوند. عمده این گزارش‌ها عبارتند از گزارش‌هایی که برای مدیران شرکت تهیه می‌شوند که ممکن است روی فعالیت خاص واحد اقتصادی تمرکز داشته و بسیار تفضیلی باشد ویا گزارشی که در تعقیب پرونده‌های قضایی توسط بازرسان دادگستری تهیه می‌شود یا اظهارنامه مالیاتی که استفاده‌کننده آن سازمان امور مالیاتی است.

ویژگی‌های گزارش‌های مفید مالی

گزارش‌های مالی برای مفید بودن باید دارای خصوصیت کیفی زیر باشند:

مربوط بودن

اطلاعات درون گزارش مربوط به موضوع مورد نظر تصمیم گیرنده باشد.

اتکاپذیری

اطلاعاتی قابل اتکاست که صادقانه، بی‌طرفانه، جامع و کامل و محافظه کارانه (با احتیاط) باشد.

قابل مقایسه بودن

اطلاعاتی که قابلیت مقایسه با اطلاعات دوره‌های دیگر مالی موجودیت اقتصادی یا موجودیت‌های اقتصادی همان صنعت را نداشته باشد فاقد ارزش است چرا که امکان مقایسه را از تصمیم گیرندگان می‌گیرد.

قابل فهم بودن

گزارش‌ها مالی باید برای استفاده‌کنندگان هدف قابل فهم باشد. به فراخور مخاطبین و میزان درک آن‌ها از اطلاعات حسابداری بستگی دارد. خروجی سیستم حسابداری می‌بایست به شکلی باشد که درک آن برای عموم آسان باشد.

محدودیت‌های اثرگذار بر گزارش‌ها مالی

یک گزارش ایده‌آل تمامی خصوصیات بالا را شامل می‌باشد در حالی که شرایط محیط در عمل باعث می‌شوند این خصوصیات در تضاد یکدیگر واقع شوند. برخی از این محدودیت ها به شرح زیرند:

به موقع بودن

تهیه گزارش‌ها به زمان نیاز دارد و هرچه بخواهیم خصوصیات کیفی مطلوبتری ارئه دهیم به زمان بیشتری نیاز خواهیم داشت. این در حالی است که گزارش‌ها مالی تنها در زمان ارزش دارند و برای مثال اگر گزارش عملکرد شرکتی برای سال ۱۳۹۲ در زمستان ۱۳۹۳ ارائه شود این اطلاعات فاقد ارزشند چرا که تصمیم گیرندگان نمی‌توانند برای عملکرد سال ۱۳۹۳ از آن استفاده کنند.

غلبه منافع گزارش به هزینه آن

گزارش برای کمک به تصمیم‌گیری ذینفعان برای اخذ تصمیماتی است که به بالا بردن سود می‌انجامد. تهیه گزارش با صرف هزینه همراه است و هرچه بخواهیم خصوصیات کیفی مطلوبتری ارائه نماییم این هزینه افزایش می‌یابد. هزینه تهیه گزارش نباید از منفعت بالقوه آن بیشتر شود چرا که در این صورت نقض غرض شده‌است.

مفروضات حسابداری

این مفروضات روش طبقه‌بندی و گزارش دهی مالی را روشن می‌سازند و شامل موارد زیر هستند:

فرض تفکیک موجودیت اقتصادی

فعالیت‌های اقتصادی و تجاری که در قالب یک مشارکت انجام می‌شود از فعالیت اقتصادی مشارکت کنندگان جدا در نظر گرفته می‌شود و این مشارکت به عنوان یک موجودیت اقتصادی مستقل در نظر گرفته می‌شود.

فرض دوره مالی

در جهت امکان‌پذیر ساختن تهیه گزارش‌ها مالی، عملکرد پیوسته یک موجودیت اقتصادی به دوره‌های زمانی مساوی تقسیم می‌شود تا قابلیت مقایسه گزارش‌ها فراهم آید.

فرض تداوم فعالیت

برای انتخاب روش محاسبات و تهیه گزارش فرض بر این است که موجودیت اقتصادی جاودانه‌است و فعالیت‌های آن تا آینده‌ای دور ادامه خواهد داشت مگر اینکه شواهد محکمی خلاف این فرض وجود داشته باشد.

فرض واحد پول

در حسابداری پول واحد کمی کلیه رویدادهای مالی است. در نتیجه تمام مقادیر از مرحله ثبت باید به واحد پولی تبدیل شود که معمولاً ارز رایج کشور می‌باشد (در ایران ریال).

اصول حسابداری و استانداردها

ثبت رویدادها در دفاتر بر مبنای اصول پذیرفته شده و استانداردهایی که توسط هیئت‌های تدوین استاندارد تهیه می‌گردد انجام می‌پذیرد. اصول بنیادین حسابداری به قرار زیرند:

اصل قیمت تمام شده

وقایع مالی به قیمت تمام شده در دفاتر ثبت می‌گردند.

اصل تحقق

تا زمانی که یک واقعه مالی محقق نشود ثبتی از بابت آن صورت نمی‌گیرد.

اصل تطابق هزینه با درآمد

هزینه‌های ثبت شده در یک دوره مالی باید با درآمدهای ثبت شده در آن دوره رابطه علت و معلولی داشته باشد.

اصل ثبات رویه

روش‌ها و عناوین استفاده شده برای ثبت وقایع مالی در یک دوره و دوره‌های مختلف باید یکسان باشد.

اصل ارزیابی اهمیت

روش‌های ثبت و طبقه‌بندی رویدادهای مالی باید بر اساس اهمیت ریالی آن رویداد انتخاب شود. مثال بارز رعایت این اصل هزینه نمودن مبلغ خرید یک دستگاه منگنه است در حالی که شرکت ممکن است بیش از ۵ سال از آن بهره ببرد. اگر این اصل را در نظر نمی‌گرفتیم مبلغ آن باید به عنوان دارایی جاری شناسایی می‌شد و در مدت چند سال مستهلک می‌گشت.(۳)

ترازنامه

نمونه ترازنامه یک شرکت بیمه که به صورت مقایسه ای ( دو سال متوالی) ارائه شده

ترازنامه

صورت حسابی است که دارایی ها و بدهی ها و سرمایه مالک یک واحد اقتصادی را در یک تاریخ معین نشان می دهد. (۲) ترازنامه در حقیقت همان معادله حسابداری است که به آن صورت وضعیت مالی نیز گفته می‌شود. ترازنامه صورتی از مایملک و بدهی‌های یک مؤسسه می‌باشد. یا به عبارت دیگر ترازنامه یک گزارش یا صورت مالی است که در آن ارتباط دارایی‌ها و بدهی‌ها و سرمایه به ترتیبی گزارش می‌شود که برای صاحبان مؤسسه، بستانکاران و سایر اشخاص علاقه‌مند به امور مالی مؤسسه مفید باشد. ترازنامه به معادله حسابداری (یعنی: دارایی = بدهی + سرمایه) شباهت کامل دارد (۳) و در تهیه آن می بایست به این نکات توجه کنیم :

نوشت عنوان، واحد اندازه گیری، طرفین ترازنامه، ترتیب نوشت داراییها، ترتیب نوشت بدهیها، موازنه(۲)

صورتحساب سود و زیان

چگونگی و نتیجه فعالیتهای یک واحد اقتصادی را طی یک دوره زمانی نشان میدهد.(۲)

توجه : بعضی از موارد زیر در بخش ویژگی‌های گزارش‌های مفید مالی در همین مقاله به طور مفصل تویح داده شده و در این بخش به طور خلاص شرح داده می شود.

مفاهیم ، شناخت و اندازه گیری در حسابداری به ۳ دسته تقسیم میشود :

ا-مفروضات حسابداری
۲-اصول حسابدار
۳-میثاقهای محدود کننده حسابداری

مفروضات حسابداری

الف-فرض تفکیک شخصیت
ب-فرض تدوام فعالیت
ج-فرض واحد اندازه گیری
د-فرض دوره ی مالی
و-فرض تعهدی

اصول حسابداری

الف-اصل بهای تمام شده ی تاریخی
ب-اصل شناخت درآمد
ج-اصل تطابق هزینه ها با درآمد
د-اصل افشاء

میثاقهای محدود کننده ی حسابداری

الف-اصل اهمیت
ب-اصل فزونی منافع بر مخارج
ج-اصل محافظه کاری
د-خصوصیات صنعت (۲)

تراز نامه

یک برگ از دفتر روزنامه که تحریر شده

دفتر روزنامه

دفتر روزنامه، دفتری است که معاملات و عملیات‌های مالی یک مؤسسه به‌طور روزانه و به ترتیب تاریخ وقوع در آن ثبت می‌شود.(۷) باید قبل از ثبت رویدادهای مالی در دفتر روزنامه، ابتدا آن‌ها را تجزیه و تحلیل کنیم؛ که این موارد عبارتند از:

تاریخ معامله، حساب بدهکار، حساب بستانکار، شرح مختصر معامله

دفتر کل

دفتری است که حساب‌های ثبت شده در دفتر روزنامه به آن انتقال داده می‌شود و هر حساب دارای صفحه‌ای مجزا و مخصوص به خود می‌باشد.

انواع حسابداری

مهمترین شاخه های حسابداری عبارتند از حسابداری صنعتی، حسابداری مالی، حسابرسی، حسابداری دولتی و حسابداری مدیریت.

حسابداری صنعتی

این حسابداری که بتدریج و پس از انقلاب صنعتی روی داد در جهت نیاز به دانستن بهای تمام شده محصولات تولیدی بود. در این نوع از حسابداری هدف اصلی سیستم دانستن بهای تمام شده یک واحد از نظر تمامی عوامل هزینه می‌باشد. همزمان و همراه با تکامل ابزارها و شیوه های تولید، در سده های بعد، روشها و شیوه‌های هزینه‌یابی پیشرفته‌ای ابداع و بکار گرفته شد که هزینه عملیات را بدرستی شناسایی نماید.

حسابداری صنعتی امروزه ثمره این فرایند شتاب آمیز تکاملی است که اصولا” همان هدف اندازه گیری و گزارش بهای تمام شده محصولات، خدمات و فعالیت‌ها را دنبال می‌کند.

حسابداری مالی

این نوع از حسابداری  را می توان حسابداری گزارش نیز نامید. زیرا هدف اصلی در این نوع از حسابداری، تهیه صورتهای مالی اساسی می‌باشد که مورد نیاز استفاده کنندگان از این صورتهای مالی است. شاید بتوان گفت که دلیل اصلی پیدایش این نوع حسابداری، اصل تفکیک شخصیت می‌باشد. این اصل امکان مشارکت صاحبان سرمایه ای را که به تجارت نمی پرداختند ممکن ساخت و به این شکل باعث رشد و توسعه بنگاه های تجاری شد. این نوع از مشارکت باعث پیدایش سهام و بازار بورس شد. البته دلیل اصلی ایجاد بازار بورس را می توان، افزایش شمار شرکتهای سهامی دانست.

یکی دیگر از موضوعات اصلی که در این دوران تأثیر اساسی بر رشته حسابداری گذاشت برقراری مالیات بر درآمد بود. این نوع از مالیات که در اغلب کشور های صنعتی اروپا وسیله ای برای تأمین عدالت اقتصادی است از اوایل قرن نوزدهم ایجاد و به تدریج جزئی از نظام مالیاتی کشورها شد. تعیین مالیات بر درآمد مستلزم شناخت دقیق سود خالص بود و لازمه این شناخت نگهداری حسابها و دفاتر منظم و تهیه صورتهای مالی که میزان سود را به درستی نشان دهد. به این ترتیب دولتها به صورت یکی از اصلی ترین استفاده کنندگان از صورتهای مالی مؤسسات درآمدند.

دیگر استفاده کنندگان از این صورت‌های مالی عبارتند از  بانکها، اعتبار دهندگان، بستانکاران بلند مدت و کوتاه مدت، فروشندگان، مشتریان، کارکنان، سرمایه‌گذاران بالقوه، کارگزاران بازار سرمایه، جامعه و مدیریت مؤسسه.

حسابداری دولتی

اندیشه کنترل عمومی بر هزینه های دولت از اواخر قرن نوزدهم میلادی به بعد پدید آمد و دولتهای برخی از کشور های اروپایی مکلف شدند که درآمدها و هزینه های سالانه خود را پیش بینی و به تصویب مجلس نمایندگان برسانند و بدین ترتیب، تنظیم و تدوین بودجه دولت متداول گردید پیدایش و رواج سیستم بودجه، سیستم حسابداری متناسبی را طلب می کرد که این جریان به پیدایش حسابداری دولتی به صورت رشته‌ای متمایز انجامید.

حسابداری مدیریت

در اواخر قرن نوزدهم مدیریت علمی به عنوان رشته‌ای خاص توسط فردریک تیلور مطرح گردید. مدیریت علمی بطور بسیار خلاصه، روش برخورد منظم و منطقی با مسائل سازمان‌ها به منظور یافتن مناسب‌ترین راه برای انجام هر کار است و بر کسب اطلاع دقیق و کامل از آنچه می‌گذرد و نتایجی که بر اثر هرگونه تغییر حاصل می‌شود تأکید دارد. این نوع از مدیریت نیاز زیادی به اطلاعاتی از قبیل بهای تمام شده محصولات و خدمات، مقدار تولید، هزینه اجزاء مختلف تولید، قیمت فروش محصولات و خدمات و ظرفیت منابع مختلف نظیر ظرفیت تولیدی ماشین آلات و تجزیه و تحلیل این اطلاعات داشت. این جریان، نیاز به اطلاعات و بخصوص اطلاعات مالی را فزونی بخشید. افزایش استفاده مدیران از اطلاعات مالی موجب شد که روشهای هزینه یابی تولیدات، خدمات و فعالیتها بهبود و توسعه یابد و اطلاعات مفصل تری از جنبه های مختلف مالی فعالیت‌ها فراهم آید.

بدین ترتیب، حسابداری مدیریت به عنوان رشته‌ای خاص در اوایل قرن حاضر شکل گرفت.

حسابداری منابع انسانی

یکی از مباحث جدید در دانش حسابداری، نگرش نوین به منابع انسانی به عنوان یکی از موثرترین عوامل مولد در ایجاد درآمد موسسات است. در این مبحث، ارزش اقتصادی منابع انسانی به مثابه دارایی با اهمیت موسسه تلقی و امکان ارایه آن در صورت‌های مالی مطرح می گردد.

تعریف حسابداری منابع انسانی

حسابداری منابع انسانی عبارت‌ است از شناسایی و ارزیابی منابع انسانی موسسه و گزارشگری به اشخاص ذینفع. در این تعریف سه بخش اساسی پیرامون منابع انسانی وجود دارد:

شناسایی: تشخیص کمیت و کیفیت آن و تهیه آمار مناسب.

ارزیابی: اندازه گیری ارزش اقتصادی و تعیین میزان مالی آن.

گزارشگری: تنظیم و ارایه گزارش‌های مالی مناسب در مورد آن. (۵)

آینده یک حسابدار

یک حسابدار متخصّص، در آینده می‌تواند مدیر مالی یک سازمان یا شرکت گردد یعنی می‌تواند به مدیریت یک شرکت ایده بدهد که منابع موجودش را در چه راههایی سرمایه‌گذاری نماید تا استفاده بهینه کند و یا اگر شرکت به منابع مالی جدید نیاز داشت یک مدیر مالی بر اساس دانش آکادمیک خود می‌تواند بگوید که از چه طریقی باید تامین مالی کرد. و مجموع این فعالیت‌ها خارج از توانایی یک حسابدار تجربی است.
نتیجه یکی از تحقیقات دانشگاه «کلمبیا» مبنی بر این بود که از از دهه ۷۰ به بعد همه شرکتهای موفق، شرکتهایی بوده‌اند که مدیر آنها تحصیلات مالی داشته است. چون از این دهه به بعد اطلاعات نقش مهمی پیدا کرده است و مهمترین اطلاعات نیز، اطلاعات مالی است که تاثیر بسیاری در تصمیم‌گیری روسای شرکت‌ها دارد. (۱)

یاداشت

  1. دفترداری عبارت است از: فن ثبت، طبقه‌بندی و خلاصه‌سازی مبادلات واحد تجاری. البته این عملیات در گذشته صرفاً در دفاتر حساب انجام می‌شد. اما امروزه ثبت‌های حسابداری با استفاده از نرم افزارهای حسابداری توسط رایانه انجام می‌شود. حسابداری مفهوم وسیع تری از دفترداری را دربر می‌گیرد. در واقع دفترداری بخشی از وظایف حسابدار است.
  2. اطلاعات مربوط به معاملات روزمره، اساس تهیه گزارش‌های مالی را تشکیل می‌دهد. در واحدهای بازرگانی، فعالیت‌هایی نظیر خرید و فروش کالا، خرید ماشین آلات و پرداخت هزینه‌های جاری مانند اجاره، حقوق، بهای آب و برق از جمله معاملات روزمره است.
  3. برابر سه «کارشا» و شش «شکِل» نقره به وسیله «شاکا» (مدیر صندوق) به کارگرانی که درهای آهنی «پارسه» (تخت جمشید) را می‌سازند و «بردکاما» مسئول کار ایشان است، پرداخت شد. معادل این مبلغ به‌طور مقرر به قرار هر سه «شکِل» نقره یک گوسفند احتساب گردید. مدت کار ایشان از ماه آدوکنئیش تا ماه ویخن (ماه اول تا دوازدهم) سال ششم (سلطنت خشایار شاه) بوده و دو نفر هرکدام ماهی یک شکل و نیم نقره (دستمزد) دریافت می‌کردند.
  4. “حذف شده”
  5. منظور از دفتر هر واسطی است که توانایی ثبت وبازیابی اطلاعات را داشته باشد
  6. مفهوم تسلط مالکانه عیناً مطابق با مفهوم مالکیت قانونی نیست. هنگامی که یک واحد تجاری اتومبیلی را به اقساط خریداری کند، ممکن است مالکیت قانونی اتومبیل تا قبل از پرداخت آخرین قسط به خریدار منتقل نشود. با این حال چون این اتومبیل به تصرف و کنترل کامل خریدار در می‌آید و او نسبت به آن تسلط و انتفاع مالکانه پیدا می‌کند، از نظر حسابداری جزو دارایی واحد تجاری محسوب می‌شود.
  7. نکات مهم: هنگامی که یک صفحه دفتر روزنامه تکمیل شد، باید بقیه معاملات در صفحه بعدی نوشته شود. هر زمان که ماه انجام دادن معامله تغییر می‌کند باید تغییر ماه را در دفتر ثبت کنیم. در غیر اینصورت نیازی به ثبت تغییر ماه نیست و فقط باید تغییر روز را ثبت کرد.

برچسب ها

تعریف حسابداری, حسابداری, حسابداری چیست, حسابداری دولتی, حسابداری صنعتی, حسابداری مالی, مراحل حسابداری

نظرات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست