تعریف جامع دارایی

تعریف جامع داراییمقدمه

دارایی در علم حسابداری، عبارتست از کلیه اموال و حقوقی که دارای ارزش پولی باشند.

دارایی ‌های یک واحد ممکن است پدیده‌های عینی و مشهود باشند. مثل زمین، ساختمان، موجودی نقدی و موجودی کالا، یا به صورت حقوق مالی و امتیازات غیرقابل رویت، مثل سرقفلی و مطالبات از اشخاص.

دارایی‌ها عرفاً از دیدگاه اراده در ترازنامه به گروه‌های متمایزی تقسیم می‌شوند.

دو گروه که مورد استفاده بیشتری دارند عبارتند از دارایی‌های جاری و دارایی‌های ثابت. دارایی‌های جاری: این دارایی‌ها اقلامی هستند که انتظار می‌رود در طی یک سال یا یک دوره عملیاتی از تاریخ تنظیم ترازنامه (هر کدام که طولانی تر است) به وجه نقد تبدیل، یا مصرف یا فروخته شوند. معمولاً دارایی‌های جاری بر حسب سرعت تبدیل شدن به وجه نقد یا مصرف در ترازنامه منعکس می‌گردند. مانند: بانک ها- صندوق- تنخواه گردان- بدهکاران- پیش پرداخت ها- موجودی کالا و ملزمات اداری.

دارایی‌های ثابت: این دارایی‌ها، اقلامی مشهود با عمری طولانی می‌باشند که در جریان عملیات مؤسسه مورد استفاده قرار می‌گیرند. دارایی‌های این گروه به مرور زمان و پس از استفاده مکرر مستهلک می‌گردند به همین دلیل برای هر یک از دارایی‌های ثابت استهلاک منظور می‌شود. (به استثناء زمین که مستهلک نمی‌گردد) مانند:زمین- ساختمان- تأسیسات- ماشین آلات و تجهیزات- ابزارآلات- وسائل نقلیه و منصوبات- قالب ها- لوازم آزمایشگاهی و دارایی‌های سرمایه‌ای موجود در انبار.

طبق تعریف جدیدتری که در کتاب مبانی نظری حسابداری از دارایی شده، دارایی مفهومی مالی است یعنی اموال و حقوقی که منافع آتی قابل تقویم به پول دارند و بر اثر معاملات، عملیات یا رویدادهای مشخص به مالکیت یا تسلط مالکانه یک واحد تجاری درآمده‌اند دارایی آن واحد محسوب می‌شوند.

دارایی یکی از عناصر حسابداری نشان‌دهندهء وضعیت مالی واحد انتفاعی است. (۱)

دارایی در حسابداری

دارایی منبعی است که متعلق به شرکت بوده و توسط آن کنترل می شود، می توان از آن برای مزایای اقتصادی آتی استفاده کرد. به عبارت دیگر دارایی‌ها اقلامی هستند که یک شرکت برای ایجاد درآمد آتی یا نگهداری از عملیاتش از آنها بهره میگیرد. (۲)

به طور خلاصه منابعی که دارای ارزش اقتصادی هستند و افراد، شرکت‌ها یا دولت‌ها مالکیت آن را در اختیار می‌گیرند و انتظار دارند آن منابع در آینده منافعی را برای آن‌ها ایجاد کنید، دارایی گفته می‌شود. (۳)

حساب دارایی ها همواره با بدهی ها و سرمایه در تراز است. حال آنکه ما برای نشان دادن اثر رویدادهای مالی بر دارایی، بدهی یا سرمایه از حساب T استفاده میکنیم و در مورد دارایی ها به این معناست که هر آنچه در سمت چپ حساب تی دارایی‌ها آورده می شود (بستانکاران) تراز آن را افزایش می دهد ولی آورده های سمت راست (بدهکاران) تراز حساب را کاهش می دهند. (۲)

دارایی‌ها به‌منظور افزایش ارزش شرکت یا بهره‌مندی از منافع حاصل ازعملیات شرکت خریداری می‌شوند. شما می‌توانید به دارایی‌ های شرکت به ‌عنوان منبعی که برای شرکت ایجاد جریانات نقدی می‌کند، نگاه کنید.

حالا فرقی نمی‌کند که دارایی شرکت یک کارخانه تولیدکننده تجهیزات پزشکی است یا یک واحد آپارتمان ۶۵ متری. هر دو این‌ها برای شرکت درآمد نقدی ایجاد خواهند کرد. (۳)

مفهوم اجتماعی دارایی

دارایی و پس انداز و سرمایه‌گذاری قابلیت تبدیل شدن به‌یکدیگر را دارند. مسکن، خودرو، تلفن همراه، کامپیوتر و حتی آب لوله‌کشی و دسترسی به سرویس‌های بهداشتی از جمله دارایی‌های خانوار هستند. پس انداز یکی از راه‌های سهیم کردن نسل آینده در دارایی‌هایی است که امروز در اختیار است. خانواده در طول حیات خود به دارایی‌هایی دست می‌یابد که خواسته و ناخواسته بخش چشمگیری از آن در آینده به اعضای جوان آن می‌رسد. حفظ و حراست از دارایی و تلاش برای افزودن بر آن از سویی موجب می‌شود تا زندگی جاری با سهولت بیشتری پیش رود و از سوی دیگر آیندگان پشتوانه‌های قویتری داشته باشند. مسکن با دارا بودن حجم قابل توجه در بازار دارایی‌ها و همچنین برخورداری از ریسک کمتر نسبت به سایر دارایی‌ها، ضمن جلب اعتماد سرمایه‌گذاران همواره نقش ضربه‌گیر را در اقتصاد ایفا نموده‌است. (۱)

انواع دارایی

بسیاری از سیستم های حسابداری امروزی گروه های مختلف دارایی ها را در حساب های جداگانه قرار می دهند. این حساب ها به دو نوع دارایی‌های جاری و دارایی‌های غیرجاری (ثابت) تقسیم می شوند. دارایی جاری دارای عمر مفید یک سال یا کمتر از آن است. دارایی‌های ثابت دارای عمر مفید بیشتر از یک سال هستند. (۲)

انواع دارایی ها از منظر مدیریت مالی

دارایی ها به پنج دسته اصلی تقسیم می شوند: مشتقات، اوراق قرضه، سهام، ارز، کامودیتی(۱). (۱)

لیست نمونه دارایی ها

در این قسمت لیستی از برخی از حساب های دارایی‌های رایج در حسابداری آورده شده :

دارایی‌های جاری

وجوه نقد

وجه نقد، نقد شونده ترین نوع دارایی است که یک شرکت می تواند داشته باشد. این نوع دارایی شامل هرگونه نقدینگی است که بدون درنگ در معامله قابل استفاده باشد از جمله پول نقد، چک، سفارشات پولی و حساب های بانکی.

حساب های دریافتنی

حساب های دریافتنی یک دارایی است که از فروش کالا یا خدمات بر مبنای اعتبار به شخصی شکل می گیرد. حساب های دریافتنی در واقع تعهدی از سوی خریدار برای پرداخت به فروشنده بر مبنای شرایط فروش است. فروشنده می تواند تا زمان تسویه مبلغ کالا یا خدمات ،از خریدار پول نقد مطالبه نماید.

اسناد دریافتنی

سند یک تعهد کتبی برای بازپرداخت پول است. زمانی که یک شرکت سندی را داشته باشد که توسط یک موجودیت دیگر امضا شده است آن را به عنوان یک سند ثبت می نماید. برخلاف حساب های دریافتنی، اسناد دریافتنی را می توان یک دارایی بلند مدت با نرخ بهره معین در نظر گرفت. (۲)

سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت

منظور از سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت، سرمایه‌گذاری‌ است که تا تاریخ سررسید آن کمتر از یکسال باقی‌مانده باشد. (۴)

هزینه های پیش پرداخت ها

هزینه های پیش پرداخت مانند پیش پرداخت بیمه هزینه هایی هستند که جلوتر پرداخت می شوند. مانند حساب های دریافتنی این پیش پرداخت ها نیز تعهدی برای دارایی به حساب می آیند. اگر هزینه بیمه به ارزش شش ماه، جلوتر پرداخت شوند شرکت به بیمه (یا هر نوع خدمت دیگر) در شش ماه آینده محق است.

موجودی کالا

موجودی شامل کالاهایی است که متعلق به شرکت است و شرکت در حوزه خرید و فروش آنها فعالیت می نماید. به عنوان مثال خودرو برای یک نمایندگی خودرو موجودی محسوب می شود. همین خودرو برای یک رستوران که از آن برای تحویل پیتزاهای خود استفاده می کند موجودی به حساب نمی آید.

ملزومات اداری و مصرفی

بسیاری از شرکت ها دارای دارایی‌های گوناگونی هستند که همه در تولید محصول دخیل اند ولی برای در نظر گرفتن به عنوان سرمایه یا بسیار کوچک اند یا کم ارزش. با این وجود این دارایی‌ها هنگام خرید هزینه ای را به همراه داشته اند. مثلا می توان به پیچ و مهره در کارخانه خودروسازی اشاره کرد که در نظر گرفتن پیچ و مهره مورد استفاده در فرایند مونتاژ خودرو کار دشواری است و تنها هزینه صرف شده در این حساب آورده می‌شود.

دارایی‌های بلند مدت

دارایی‌های ثابت مشهوددارایی‌های ثابت مشهود

دارایی هایی که شکل فیزیکی دارند، دارایی مشهود گفته می‌شوند. دارایی های مشهود شامل دارایی های ثابت نظیر ماشین‌آلات، ساختمان‌ها و زمین و دارایی های جاری همچون فهرست موجودی کالا می‌شود.این دارایی‌ها عمدتاً دارای عمر مفید بیشتر از یک سال بوده و معمولا از جمله خریدهای گران کسب و کار هستند. (۲)

این دارایی‌‌ها به سه دسته تقسیم میشوند:

دارایی‌های استهلاک پذیر :

این دارایی‌ها دارای عمر اقتصادی معین و محدودی می‌باشند و طی عمر برآوردی خودشان مستهلک می‌شوند.

دارایی‌های استهلاک ناپذیر :

دارایی‌های استهلاک ناپذیر عمر نامحدودی دارند و در اثر استفاده تحلیل نمی‌روند مثل زمین

دارایی‌های نقصان پذیر :

این دارایی‌‌ها بر اثر استخراج تهی می‌گردند و به موجودی مواد یا کالا تبدیل خواهند شد. از جمله جنگلها ، معادن و ذخایر طبیعی هستند که در تراز نامه در گروهی جدا بعنوان معادن و ذخایر دسته بندی می‌شوند

بنابراین، عمر طولانی؛ منابع آتی قابل اندازه گیری و استفاده در روال عادی عملیات سه ویژگی مهم دارایی‌های ثابت مشهودهستند.(۷)

دارایی‌های نامشهود

همه دارایی‌ها موجودیت فیزیکی ندارند. برخی دارایی ها مانند حسن شهرت، سهام سرمایه گذاران، ثبت اختراع یا وبسایت قابل لمس نیستند. این دارایی‌های فکری می توانند برای شرکت بسیار اساسی باشند.

این لیست یک لیست ابتدایی بوده و بسیاری از انواع دارایی را در بر نمی گیرد. (۲)

دارایی در آیات و روایات

آیه ۱۸ سوره لیل: آن کس که از مال خویش انفاق می‌کند (در نزد خداوند) پاکیزه می‌شود.

امام علی (ع) می‌فرمایند: بهترین مال و دارایی آن است که ذخیره آخرت تو گردد.

آیه ۲۱۵ سوره بقره: از تو (ای پیغمبر) می‌پرسند که چه چیزی انفاق کنند، بگو هر مال یا چیز سودمندی انفاق کنید. نخست به پدر و مادر انفاق کنید و خویشاوندان و یتیمان و بینوایان و در راه ماندگان؛ و هر کار نیکی انجام دهید خدا از آن آگاه است و پاداش آن را کامل به شما خواهد داد.

آیه ۳۷ تا ۳۹ سوره نازعات: آن کس که طغیان کرد و زندگی (و مال و منال) دنیا را برگزیند، همانا جایگاه او دوزخ است.

امام علی (ع) در خصوص آثار منفی مال می‌فرمایند: مال عاقبت کار را تباه می‌کند و بر آرزوها می‌افزاید.

پیامبر (ص) در حدیثی با اشاره به یکی از آثار اجتماعی منفی مال می‌فرمایند: پس از خود از سه چیز بر مسلمانان بیم دارم: قرآن را بر خلاف آن‌چه هست تأویل کنند، یا از اشتباه عالم پیروی کنند؛ یا مال و دارایی فراوانی به دست آورند، تا جایی که سرکش شوند و (توانگران از بسیاری ناز و نعمت) خود را گم کنند. (سپاس نعمت ندارند و اسراف کنند و حق حق‌مداران را به آنها نرسانند).

امام علی (ع) در حدیث دیگری می‌فرمایند: من سرکرده مومنانم و مال سرکرده فاجران. (۵)

مدل بازار دارایی

بر اساس این مدل ورود و خروج سرمایه به کشور بر اساس جذابیت سرمایه گذاری در بازار دارایی یک کشور به مانند بازار سهام با اوراق قرضه تعریف می شود. در واقع مطابق با این نظریه هر چه بازار سهام و اوراق قرضه یک کشور سود آوری و بهره بالاتری را برای سرمایه گذار داشته باشد. به دلیل جذب سرمایه خارجی و تبدیل به پول محلی، ارزش پول محلی نسبت به سایر ارزهای بین المللی افزایش پیدا می کند و اگر بازارهای سهام یا اوراق قرضه کشوری نزولی یا با بازدهی اندک باشند تقاضای چندانی برای نرخ ارز آن کشور وجود ندارد و در نتیجه تضعیف آن ارز مقابل سایر ارزها را می توان انتظار داشت. (۶)

یاداشت

  1. وقتی یک کالا یا خدمت در تمام بازار خود، دارای ویژگی‌های کیفی تقریباً یکسانی باشد و جز قیمت نتوان تفاوت دیگری بین نمونه‌های آن یافت، اصطلاحاً به آن کالا، کالای اولیه یا کامودیتی می‌گویند.

برچسب ها

تعریف دارایی, دارایی بلند مدت, دارایی ثابت, دارایی جاری, دارایی چیست, دارایی مشهود, دارایی نامشهود

نظرات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست